تفاوت IPv4 و IPv6 چیست؟

اگر تا امروز آدرس IP دیده باشید، به احتمال زیاد چیزی شبیه 203.0.113.42 بوده — این یک آدرس IPv4 است. اما به‌مرور، اینترنت در حال گذار به نسل جدیدی به نام IPv6 است. در این مقاله تفاوت این دو و دلیل این تغییر را ساده توضیح می‌دهیم.

IPv4 چیست؟

IPv4 از چهار بلوک عددی بین ۰ تا ۲۵۵ تشکیل شده که با نقطه از هم جدا می‌شوند (مثل 192.168.1.10). این ساختار در مجموع حدود ۴.۳ میلیارد آدرس یکتا فراهم می‌کند — عددی که در دهه ۱۹۸۰ بسیار بزرگ به نظر می‌رسید، اما با رشد انفجاری موبایل، دستگاه‌های هوشمند و IoT، عملاً تمام شده است.

IPv6 چیست؟

IPv6 برای حل همین مشکل کمبود آدرس طراحی شد. این نسخه از هشت گروه چهار-رقمی هگزادسیمال استفاده می‌کند، مثل:

2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334

این ساختار فضایی در حدود ۳۴۰ تریلیون تریلیون تریلیون آدرس فراهم می‌کند — عملاً برای هر دانه شن روی کره زمین می‌توان چند آدرس یکتای IPv6 اختصاص داد.

تفاوت‌های کلیدی

چرا هنوز همه از IPv6 استفاده نمی‌کنند؟

مهاجرت کامل به IPv6 نیازمند به‌روزرسانی روترها، ISPها، سرورها و نرم‌افزارهای قدیمی است — فرایندی که سال‌هاست ادامه دارد اما هنوز کامل نشده. برای پر کردن این خلأ، اکثر شبکه‌ها از NAT (Network Address Translation) استفاده می‌کنند تا چندین دستگاه بتوانند یک آدرس IPv4 عمومی را به اشتراک بگذارند؛ همان چیزی که در مقاله آی‌پی خصوصی و عمومی توضیح داده‌ایم.

من از کدام‌یک استفاده می‌کنم؟

امروزه بسیاری از اتصال‌ها هم‌زمان از هر دو استفاده می‌کنند (اصطلاحاً Dual-Stack). برای دیدن اینکه دستگاه یا اتصال فعلی شما دقیقاً چه آدرسی می‌گیرد، کافی است صفحه اصلی Show-IP.ir را باز کنید — آدرس IP فعلی شما همراه با جزئیات کامل شبکه نمایش داده می‌شود.

نکات کلیدی

• IPv4 قدیمی‌تر، رایج‌تر و محدود به حدود ۴.۳ میلیارد آدرس است.
• IPv6 جدیدتر است و عملاً هیچ‌وقت آدرس‌هایش تمام نمی‌شود.
• بیشتر شبکه‌ها امروز از هر دو به‌صورت هم‌زمان (Dual-Stack) استفاده می‌کنند.
• NAT راهی است که به شبکه‌های IPv4 اجازه می‌دهد با وجود کمبود آدرس، همچنان کار کنند.