تفاوت آدرس IP و آدرس MAC چیست؟

هر دستگاه در شبکه دو نوع آدرس دارد که اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند: آدرس IP و آدرس MAC. هر دو دستگاه را شناسایی می‌کنند، اما کارهایشان کاملاً فرق دارد، در لایه‌های متفاوتی از شبکه قرار دارند و وقتی از یک شبکه وای‌فای به شبکه دیگر می‌روید رفتار متفاوتی دارند. فهمیدن این تفاوت، تنظیمات مودم، رزرو DHCP و قابلیت‌های حریم خصوصی را خیلی ساده‌تر می‌کند.

آدرس MAC چیست؟

آدرس MAC (Media Access Control) یک شناسه ۴۸ بیتی است که روی کارت شبکه — تراشه وای‌فای یا پورت اترنت — تعبیه شده است. به‌صورت شش جفت رقم هگزادسیمال نوشته می‌شود:

00:1A:2B:3C:4D:5E

سه جفت اول OUI است که سازنده را مشخص می‌کند و بقیه را همان سازنده تخصیص می‌دهد. آدرس MAC فقط داخل شبکه محلی («لایه پیوند داده») استفاده می‌شود تا دستگاه‌های یک وای‌فای یا یک بخش اترنت بتوانند فریم‌ها را به هم برسانند.

آدرس IP چیست؟

آدرس IP یک آدرس منطقی است که شبکه‌ای که به آن می‌پیوندید به دستگاه می‌دهد، معمولاً خودکار توسط DHCP. چیزی است که به روترها اجازه می‌دهد ترافیک را در اینترنت جابه‌جا کنند. اگر نیاز به مرور دارید، آدرس IP چیست؟ را بخوانید. برخلاف MAC، با عوض شدن شبکه عوض می‌شود.

تفاوت‌های اصلی

این دو چطور با هم کار می‌کنند؟

وقتی لپ‌تاپ شما می‌خواهد داده‌ای برای 192.168.1.20 در همان شبکه بفرستد، آدرس IP را می‌داند اما سخت‌افزار اترنت یا وای‌فای به آدرس MAC نیاز دارد. با پروتکل ARP (Address Resolution Protocol؛ در IPv6 مکانیزم مشابهی به نام NDP وجود دارد) از کل شبکه می‌پرسد «کی 192.168.1.20 را دارد؟». صاحب آدرس با MAC خودش پاسخ می‌دهد و داده تحویل داده می‌شود.

وقتی مقصد در اینترنت است، دستگاه شما فریم را به آدرس MAC مودم می‌فرستد. در هر پرش، آدرس‌های MAC برای لینک بعدی بازنویسی می‌شوند، در حالی که آدرس IP مقصد از ابتدا تا انتها ثابت می‌ماند. برای همین MAC هرگز از شبکه محلی شما فراتر نمی‌رود.

آیا سایت‌ها آدرس MAC من را می‌بینند؟

خیر. آدرس MAC از شبکه محلی خارج نمی‌شود، پس وب‌سایت‌ها و سرورهایی که به آن‌ها وصل می‌شوید فقط آی‌پی عمومی شما را می‌بینند (در Show-IP.ir امتحان کنید). مودم و دستگاه‌های دیگر روی همان وای‌فای — و اپراتور آن شبکه — می‌توانند MAC شما را ببینند؛ و یکی از دلایلی که گوشی‌ها حالا آن را تصادفی می‌کنند همین است.

آدرس MAC خود را کجا ببینیم؟

• ویندوز: ipconfig /all را اجرا کنید و Physical Address را بخوانید، یا getmac را بزنید.
• مک: System Settings ← Wi-Fi ← Details ← Hardware address (ممکن است به‌جای آن «Private Wi-Fi address» نشان دهد).
• لینوکس: دستور ip link را اجرا کنید و link/ether را ببینید.
• اندروید: Settings ← About phone ← Status information (یا جزئیات Wi-Fi) ← Wi-Fi MAC address. نام منوها بین برندها فرق دارد.
• آیفون: Settings ← General ← About ← Wi-Fi Address، یا صفحه جزئیات شبکه Wi-Fi.

آدرس MAC تصادفی («خصوصی»)

چون MAC ثابت به یک شبکه اجازه می‌دهد یک دستگاه را در طول زمان بشناسد، سیستم‌های جدید برای هر شبکه وای‌فای یک MAC تصادفی و متفاوت می‌سازند: Private Wi-Fi Address در آیفون، Randomized MAC در اندروید و Random hardware addresses در ویندوز. این کار از حریم خصوصی محافظت می‌کند، اما می‌تواند قابلیت‌هایی را که به MAC ثابت وابسته‌اند — مثل رزرو DHCP یا فیلتر MAC — دچار مشکل کند. اگر دستگاهی ناگهان در یک شبکه آی‌پی محلی جدید گرفت، این تنظیم را چک کنید.

MAC در عمل کجا مهم است؟

• رزرو DHCP. می‌توانید به مودم بگویید «به این MAC همیشه آی‌پی 192.168.1.50 را بده». این تمیزترین راه برای دادن آدرس ثابت محلی به پرینتر، دوربین یا سرور است — آی‌پی ثابت و متغیر و ورود به مودم را ببینید. پیش‌نیاز پورت فورواردینگ هم هست.
• فیلتر MAC. بعضی مودم‌ها فقط MACهای فهرست‌شده را مجاز می‌کنند. این کنترل ضعیفی است: MAC در شبکه وای‌فای آشکار ارسال می‌شود و کپی کردنش آسان است؛ پس هرگز جای رمز قوی وای‌فای را نمی‌گیرد.
• فهرست دستگاه‌های شبکه. بخش OUI به مدیر شبکه کمک می‌کند دستگاه‌های ناشناس را بر اساس سازنده شناسایی کند.

نکات کلیدی

• MAC کارت شبکه را داخل شبکه محلی شناسایی می‌کند؛ IP دستگاه را در شبکه مشخص می‌کند و ترافیک را در اینترنت مسیریابی می‌کند.
• MAC در شبکه محلی می‌ماند. سایت‌ها فقط آی‌پی عمومی شما را می‌بینند.
• ARP آدرس IP را در شبکه محلی به آدرس MAC تبدیل می‌کند.
• گوشی‌ها و کامپیوترها حالا برای هر شبکه وای‌فای از MAC تصادفی برای حریم خصوصی استفاده می‌کنند که می‌تواند روی رزرو DHCP و فیلتر MAC اثر بگذارد.